ຈາກການຄັດຄ້ານສົງຄາມ ສູ່ການຮ່ວມແບ່ງປັນຄວາມເຈັບປວດຈາກສານພິດສີສົ້ມ

ນັບແຕ່ຊຸມປີ 1960-1970, ຊາວສະວິດຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຂະບວນການຄັດຄ້ານສົງຄາມ, ອອກສຽງສະໜັບສະໜູນເອກະລາດ ແລະ ສັນຕິພາບໃຫ້ແກ່ ຫວຽດນາມ. ຫຼັງສົງຄາມ, ນ້ຳໃຈສາມັກຄີດັ່ງກ່າວຍັງສືບຕໍ່ຜ່ານບັນດາກິດຈະກຳມະນຸດສະທຳ, ການຊ່ວຍເຫຼືອຊຸມຊົນ ແລະ ການຮ່ວມເດີນຄຽງຂ້າງຜູ້ທີ່ຍັງຄົງຮັບຜົນກະທົບຈາກສົງຄາມ, ໃນນັ້ນມີຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ/ໄດອອກຊິນ.

ສະມາຄົມ ສະວິດ - ຫວຽດນາມ (Association Suisse-Vietnam - ASV) ໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນຢ່າງເປັນທາງການໃນວັນທີ 27/11/1982, ບົນພື້ນຖານຂອງຂະບວນການສາມັກຄີກັບ ຫວຽດນາມ ໃນຊຸມປີ 1960-1970. ໃນໄລຍະນັ້ນ, ພົນລະເມືອງສະວິດຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມບັນດາການຊຸມນຸມຄັດຄ້ານສົງຄາມ, ຂົນຂວາຍກະແສຄວາມຄິດເຫັນໃຫ້ສະໜັບສະໜູນສິດເອກະລາດ ແລະ ສິດຕັດສິນຊາຕາກຳຂອງປະຊາຊົນ ຫວຽດນາມ ດ້ວຍຕົນເອງ, ພ້ອມທັງປະນາມການນຳໃຊ້ສານເຄມີພິດໃນສົງຄາມ. ຫຼັງສົງຄາມ, ບັນດາກິດຈະກຳສາມັກຄີໄດ້ສືບຕໍ່ຜ່ານການຊ່ວຍເຫຼືອຟື້ນຟູປະເທດ, ກິດຈະກຳມະນຸດສະທຳ ແລະ ການຊຸກຍູ້ມິດຕະພາບລະຫວ່າງປະຊາຊົນສອງປະເທດ.

ຜູກພັນກັບ ຫວຽດນາມ ຜ່ານກິດຈະກຳມະນຸດສະທຳ

ທ່ານນາງ Margrit Schlosser, ປະທານຄົນທຳອິດຂອງສະມາຄົມ ສະວິດ - ຫວຽດນາມ, ແມ່ນນັກເຄື່ອນໄຫວດ້ານມະນຸດສະທຳຜູ້ມີຄວາມຜູກພັນກັບ ຫວຽດນາມ ມາຫຼາຍກວ່າສີ່ທົດສະວັດ.

ສະຫະພັນບັນດາອົງການມິດຕະພາບນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ ມອບກາໝາຍຂອງສະຫະພັນໃຫ້ແກ່ທ່ານ Marco Medici (ຄົນທີສີ່ນັບຈາກຂວາ), ກຳມະການສະມາຄົມ ສະວິດ - ຫວຽດນາມ, ທ່ານນາງ Margrit Schlosser (ຄົນທີສາມນັບຈາກຂວາ), ຜູ້ຕາງໜ້າ Terre des Hommes Lausanne ປະຈຳນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ, ອະດີດປະທານສະມາຄົມ ສະວິດ - ຫວຽດນາມ. (ພາບ: ທ່ານນາງ ຫງວຽນທິໝີ້ຕຽນ ສະໜອງ)

ເຄີຍເຮັດວຽກຢູ່ຄະນະກຳມະການກາແດງສາກົນ (ICRC), Caritas ສະວິດ ແລະ Terre des Hommes Lausanne, ໃນປີ 1981, ທ່ານນາງໄດ້ເດີນທາງໄປປະຕິບັດວຽກທົ່ວຫວຽດນາມເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ຜົນຮ້າຍອັນໜັກໜ່ວງຈາກສົງຄາມທີ່ທ່ານນາງໄດ້ເຫັນດ້ວຍຕາຕົນເອງໃນການເດີນທາງຄັ້ງນັ້ນ ໄດ້ຊຸກຍູ້ໃຫ້ທ່ານນາງຜູກພັນກັບຫວຽດນາມຢ່າງຍາວນານ.

ໃນໄລຍະເກືອບສອງທົດສະວັດທີ່ດຳລົງຊີວິດ ແລະ ເຮັດວຽກຢູ່ຫວຽດນາມ, ທ່ານນາງໄດ້ປະສານງານໂດຍກົງໃນຫຼາຍໂຄງການພັດທະນາຊຸມຊົນ, ການດູແລສຸຂະພາບ, ການອຸປະຖຳເດັກນ້ອຍ, ການຊ່ວຍເຫຼືອຄົນທຸກຍາກ ແລະ ກຸ່ມຄົນທີ່ມີຄວາມສ່ຽງ. ບັນດາໂຄງການຂອງ Caritas ສະວິດ ແລະ Terre des Hommes Lausanne ໃນຂົງເຂດສາທາລະນະສຸກ, ການສຶກສາ ແລະ ການພັດທະນາຊຸມຊົນ ກໍໄດ້ຖືກດຳເນີນໃນໄລຍະນີ້.

ດ້ວຍການປະກອບສ່ວນໃນວຽກງານມະນຸດສະທຳ ແລະ ສາຍພົວພັນມິດຕະພາບຫວຽດນາມ - ສະວິດ, ທ່ານນາງໄດ້ຮັບຫຼຽນກາລະນຶກ “ເພື່ອສັນຕິພາບ, ມິດຕະພາບລະຫວ່າງບັນດາຊົນຊາດ” ຈາກສະຫະພັນບັນດາອົງການມິດຕະພາບຫວຽດນາມ.

ໃນປີ 2011, ຫຼັງຈາກອອກບຳນານ ແລະ ກັບຄືນສະວິດ, ທ່ານນາງຍັງສືບຕໍ່ເຮັດວຽກການກຸສົນ, ລະດົມທຶນໃຫ້ບັນດາໂຄງການຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ/ໄດອອກຊິນ ແລະ ຮ່ວມມືກັບສະມາຄົມຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ/ໄດອອກຊິນຫວຽດນາມ (VAVA) ໃນບັນດາໂຄງການຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ການຂົນຂວາຍໃນລະດັບສາກົນ.

ຄວາມສາມັກຄີຈາກຊຸມປີແຫ່ງການຕໍ່ຕ້ານສົງຄາມ

ທ່ານນາງ Anjuska Marija Weil ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຂະບວນການຄັດຄ້ານສົງຄາມຫວຽດນາມນັບແຕ່ປີ 1966.

ໃນປີ 1968, ຄອບຄົວຂອງທ່ານນາງໄດ້ຮັບອຸປະກາລະ ດ່ວານ ເຊີນ, ໄວລຸ້ນຊາວຫວຽດນາມຜູ້ໄດ້ຮັບບາດແຜໄໝ້ຢ່າງໜັກຈາກລະເບີດນາປາມ, ເຊິ່ງອົງການ Terre des Hommes ໄດ້ນຳໄປປິ່ນປົວຢູ່ເຢຍລະມັນ ແລະ ສະວິດ. ແມ່ຂອງທ່ານນາງໄດ້ຮັບ ເຊີນ ເປັນລູກລ້ຽງ, ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ລາວກໍກາຍເປັນສະມາຊິກຄົນໜຶ່ງຂອງຄອບຄົວ. ເລື່ອງລາວນີ້ໄດ້ສ້າງສາຍຜູກພັນພິເສດລະຫວ່າງທ່ານນາງ Anjuska Weil ກັບຫວຽດນາມ.

ນັບແຕ່ປີ 1994 ຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ, ທ່ານນາງດຳລົງຕຳແໜ່ງປະທານສະມາຄົມສະວິດ - ຫວຽດນາມ, ສືບຕໍ່ບັນດາກິດຈະກຳການທູດປະຊາຊົນ ແລະ ຂະຫຍາຍສາຍພົວພັນຮ່ວມມືລະຫວ່າງສອງປະເທດ.

ທ່ານນາງ ຫງວຽນທິບິ່ງ, ອະດີດຮອງປະທານປະເທດ (ຄົນທີສີ່ນັບຈາກຂວາ, ແຖວໜ້າ) ພົບປະບັນດາເພື່ອນມິດສາກົນ ເນື່ອງໃນໂອກາດຄົບຮອບ 40 ປີ ແຫ່ງການປົດປ່ອຍພາກໃຕ້ (30/4/1975-30/4/2015), ໃນນັ້ນມີທ່ານນາງ Anjuska Marija Weil (ຢູ່ຊ້າຍສຸດ, ແຖວໜ້າ), ປະທານສະມາຄົມ ສະວິດ - ຫວຽດນາມ. (ພາບ: ທ່ານນາງ ຫງວຽນທິໝີ້ຕຽນ ສະໜອງ)

ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງທ່ານນາງ, ສະມາຄົມໄດ້ດຳເນີນຫຼາຍໂຄງການເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ/dioxin, ລະດົມການບໍລິຈາກໃຫ້ແກ່ບັນດາໂຄງການມະນຸດສະທຳ, ກໍ່ສ້າງໂຮງຮຽນ, ຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ປ່ວຍພະຍາດຂີ້ທູດ, ພັດທະນາສິນເຊື່ອຈຸລະພາກ, ປັບປຸງເງື່ອນໄຂດ້ານສາທາລະນະສຸກ ແລະ ການສຶກສາ ຢູ່ຫຼາຍທ້ອງຖິ່ນຂອງ ຫວຽດນາມ.

ຢູ່ສະວິດ, ສະມາຄົມໄດ້ຈັດງານວາງສະແດງ, ກອງສຳມະນາ, ເວທີສົນທະນາ ແລະ ວັນສາມັກຄີກັບ ຫວຽດນາມ ເພື່ອຍົກສູງຄວາມຮັບຮູ້ຂອງສາທາລະນະຊົນກ່ຽວກັບຜົນຮ້າຍຈາກສົງຄາມ ແລະ ລະດົມທຶນໃຫ້ແກ່ບັນດາໂຄງການມະນຸດສະທຳ. ສະມາຄົມຍັງໄດ້ປະສານງານກັບ VAVA ໃນການຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ເຄາະຮ້າຍ ແລະ ລະດົມກະແສຄວາມຄິດເຫັນສາກົນ ເພື່ອຄວາມຍຸຕິທຳໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ.

ທ່ານນາງ Anjuska Marija Weil ໄດ້ຮັບຫຼຽນກາລະນຶກ “ເພື່ອສັນຕິພາບ, ມິດຕະພາບລະຫວ່າງບັນດາຊົນຊາດ” ແລະ ຫຼຽນໄຊມິດຕະພາບຂອງລັດ ຫວຽດນາມ ໃນປີ 2006. ໃນປີ 2021, ສະມາຄົມ ສະວິດ - ຫວຽດນາມ ໄດ້ຮັບຫຼຽນໄຊມິດຕະພາບຈາກປະທານປະເທດ ແຫ່ງ ສສ ຫວຽດນາມ ເນື່ອງຈາກມີຜົນງານປະກອບສ່ວນໃນການເສີມຂະຫຍາຍມິດຕະພາບລະຫວ່າງປະຊາຊົນສອງປະເທດ.

ສືບຕໍ່ຮ່ວມເດີນຄຽງຂ້າງຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ

ວັນທີ 19/1/1969, ຊາວໜຸ່ມສະວິດ 3 ຄົນ ຄື Olivier Parriaux, Bernard Bachelard ແລະ Noé Graff ໄດ້ລັກລອບປີນຂຶ້ນໄປເທິງຍອດມະຫາວິຫານ Notre-Dame Paris ແລະ ແຂວນທຸງຂອງແນວໂຮມແຫ່ງຊາດປົດປ່ອຍພາກໃຕ້ ຫວຽດນາມ.

ທຸງຜືນດັ່ງກ່າວມີເນື້ອທີ່ 17,5 ຕາແມັດ, ຕັດຫຍິບດ້ວຍຜ້າໄໝໂດຍພັນລະຍາຂອງທ່ານ Bernard Bachelard, ໄດ້ປິວສະບັດຢູ່ເທິງຍອດວິຫານເປັນເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງ, ສ້າງກະແສສະທ້ອນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນສື່ມວນຊົນຝຣັ່ງ ແລະ ສາກົນ. ຕຳຫຼວດຝຣັ່ງຕ້ອງລະດົມເຮລິຄອບເຕີ ແລະ ໃຊ້ເວລາປະມານ 11 ຊົ່ວໂມງ ຈຶ່ງສາມາດເອົາທຸງລົງໄດ້.

ຕົວຕົນຂອງທັງສາມຄົນທີ່ປະຕິບັດການນີ້ ໄດ້ຖືກປິດເປັນຄວາມລັບມາຫຼາຍທົດສະວັດ. ຈົນຮອດປີ 2023, ເມື່ອປຶ້ມ Le Viet Cong au sommet de Notre-Dame ໄດ້ຮັບການຕີພິມ, ເລື່ອງລາວດັ່ງກ່າວຈຶ່ງໄດ້ຮັບການເປີດເຜີຍຢ່າງຄົບຖ້ວນຫຼາຍຂຶ້ນ.

ຕາມທ່ານ Olivier Parriaux, ສິ່ງສຳຄັນບໍ່ແມ່ນຊື່ສຽງຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ແຂວນທຸງ, ແຕ່ແມ່ນການເຮັດໃຫ້ໂລກຮັບຮູ້ວ່າ ປະຊາຊົນ ຫວຽດນາມ ບໍ່ໄດ້ໂດດດ່ຽວໃນການຕໍ່ສູ້ເພື່ອເອກະລາດ ແລະ ສັນຕິພາບ.

ຈາກຊ້າຍໄປຂວາ: ທ່ານ Olivier Parriaux ແລະ ທ່ານ Bernard Bachelard, ສອງໃນສາມຄົນທີ່ໄດ້ແຂວນທຸງແນວໂຮມແຫ່ງຊາດປົດປ່ອຍພາກໃຕ້ ຫວຽດນາມ ເທິງຍອດຫໍຂອງມະຫາວິຫານ Notre-Dame Paris ຢູ່ ຝຣັ່ງ ໃນປີ 1969, ໃນໂອກາດຢ້ຽມຢາມນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ ໃນເດືອນ 11/2024.

ເດືອນ 11/2024, ທ່ານ Olivier Parriaux ແລະ ທ່ານ Bernard Bachelard ໄດ້ກັບຄືນມາຫວຽດນາມ. ຢູ່ນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ, ທັງສອງທ່ານໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມອຸໂມງກູຈີ, ຫໍພິພິທະພັນຮ່ອງຮອຍສົງຄາມ ແລະ ບ້ານສັນຕິພາບ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ທັງສອງທ່ານຍັງສະແດງການສະໜັບສະໜູນຕໍ່ບັນດາຜູ້ເຄາະຮ້າຍຈາກສານພິດສີສົ້ມ/dioxin, ໃນນັ້ນມີການຮ່ວມເດີນທາງກັບທ່ານນາງ ເຈິ່ນໂຕ໊ງາ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຕິດຕາມຄະດີຟ້ອງຮ້ອງບັນດາບໍລິສັດເຄມີຂອງອາເມລິກາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສານພິດສີສົ້ມມາເປັນເວລາຫຼາຍປີ, ໃນເສັ້ນທາງຕໍ່ສູ້ເພື່ອຄວາມຍຸຕິທຳ.

ທ່ານ Olivier Parriaux ໃຫ້ຮູ້ວ່າ, ພວກເຂົາພວມລະດົມແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນຢູ່ສະວິດ ເພື່ອຊ່ວຍສະໜັບສະໜູນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍດ້ານກົດໝາຍຂອງຄະດີຟ້ອງຮ້ອງ, ພ້ອມທັງເຮັດວຽກກັບບັນດາບຸກຄົນທີ່ມີອິດທິພົນຢູ່ນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ ແລະ ຊອກຫາວິທີຮ່ວມມືກັບບັນດາອົງການ ເພື່ອສະໜັບສະໜູນການຕໍ່ສູ້ນີ້.

ໃນການຢ້ຽມຢາມຄັ້ງນີ້, ການນຳນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ ໄດ້ມອບຫຼຽນການນະຄອນໂຮ່ຈິມິນໃຫ້ແກ່ທ່ານ Olivier Parriaux ແລະ ທ່ານ Bernard Bachelard, ເພື່ອຮັບຮູ້ບັນດາການປະກອບສ່ວນຂອງທັງສອງທ່ານຕໍ່ຂະບວນການສາມັກຄີກັບຫວຽດນາມ.

ສະວິດ ຈັດສົ່ງນັກຊ່ຽວຊານໄປໜູນຊ່ວຍຫວຽດນາມຟື້ນຟູຫຼັງພະຍຸຍາກິພັດເຂົ້າ ຍສໝ - ສະວິດ​ຄາດ​ວ່າ​ຈະ​ສົ່ງ​ຜູ້​ຊ່ຽວຊານ​ດ້ານ​ນ້ຳສະອາດ, ສຸຂະ​ອະນາ​ໄມ, ​ເຮືອນ​ຢູ່​ທີ່​ປອດ​ໄພ​ປະມານ 8 ຄົນ... ພ້ອມ​ດ້ວຍ​ເຄື່ອງບັນເທົາທຸກ 25.000 ​ກວ່າ​ກິ​ໂລ ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອ​ຫວຽດນາມ ພາຍຫຼັງ​ພາຍຸ​ເລກ​ທີ 3.

ໝູ່ເພື່ອນຊາວສະວິດ ແລະ ເລື່ອງຂອງທຸງສັນຕິພາບຢູ່ເທິງສຸດຂອງຈອມວິຫານ Notre Dame Cathedral Paris ຍສໝ - ນັບແຕ່ວັນທີ 15 – 19 ພະຈິກ, ຢູ່ນະຄອນ ໂຮ່ຈີມິນ ໄດ້ຕ້ອນຮັບ 2 ເພື່ອນມິດສະວິດ ທີ່ພິເສດຢ່າງສົມກຽດຄື: ທ່ານ Olivier Parriaux ແລະ ທ່ານ Bernard Bachelard. ຫຼາຍກວ່າເຄິ່ງສະຕະວັດກ່ອນ (ປີ 1969), ພ້ອມກັບທ່ານ Noé Graff, ເຂົາເຈົ້າໄດ້ປະຕິບັດຢ່າງກ້າຫານ ແລະ ເປັນສັນຍາລັກຄື: ແຂວນທຸງຊາດຂອງກອງທັບປົດປ່ອຍພາກໃຕ້ ຫວຽດນາມ ຢູ່ເທິງຈອມຂອງ Notre Dame Cathedral Paris (ຝຣັ່ງ). ເຖິງ​ວ່າ​ທ່ານ Noé Graff ບໍ່​ສາມາດ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ການ​ຢ້ຽມຢາມ​ຍ້ອນ​ເຫດຜົນ​ດ້ານ​ສຸຂະພາບ​ກໍ່ຕາມ, ​ແຕ່​ທ່ານ Olivier Parriaux ​ແລະ Bernard Bachelard ຍັງ​ສືບ​ຕໍ່ການ​ເດີນທາງເພື່ອຕິດພັນການ​ພົວພັນ​ມິດຕະພາບ​ກັບ​ຫວຽດນາມ ຜ່ານ​ບັນດາ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ໝາຍນີ້.