ບົດທີ 1: ບໍ່ສາມາດພິສູດໃຫ້ຄວາມຮຸນແຮງແນໃສ່ຕໍ່ພົນລະເຮືອນ

	ບົດທີ 3: ບົດຮຽນອັນລ້ຳຄ່າ
	ບົດທີ 2: ການທູດປະຊາຊົນ: ບັນດາແຜນການນະໂຍບາຍຕາມຍຸກສະໄໝ

ການໂຈມຕີດັ່ງກ່າວມີຜົນສະທ້ອນທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ

ໃນຕອນເຊົ້າມືດຂອງວັນທີ 11 ມິຖຸນາ 2023, ກຸ່ມບຸກຄົນທີ່ມີອາວຸດປືນ, ລະເບີດມື, ລະເບີດຊັງແລະ ມີດຖືກນຳໃຊ້ໃນການໂຈມຕີ, ທຳລາຍສຳນັກງານໃຫຍ່ຂອງຄະນະກຳມະການປະຊາຊົນຂອງຕາແສງ Ea Tiêu và Ea Ktur (ເມືອງ Cư Kuin, ແຂວງດັກລັກ(ເມື່ອກ່ອນ), ລວມທັງຫ້ອງການຂອງກອງກຳລັງທະຫານບ້ານ, ກອງກຳລັງປ້ອງກັນຕົນເອງ, ແລະ ຕຳຫຼວດຕາແສງ.

ຜູ້ກະທຳຜິດໄດ້ເປີດການຍິງປືນ, ແທງ ແລະ ຟັນຜູ້ຄົນທີ່ຢູ່ໃນສະຖານທີ່ເກີດເຫດ, ກີດຂວາງການຈະລາຈອນ, ໃຊ້ຍານພາຫະນະກີດຂວາງຖະໜົນຫົນທາງ, ໂຈມຕີຜູ້ຂັບຂີ່, ແລະ ຈູດລົດ. ເຫດການດັ່ງກ່າວແມ່ນໄລຍະສັ້ນໆ, ມີການຈັດຕັ້ງ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຜົນສະທ້ອນທີ່ຮ້າຍແຮງຫຼາຍ.

ສະຖານທີ່ເກີດເຫດໂຈມຕີກໍ່ການຮ້າຍຢູ່ຕາແສງ Ea Tiêu và Ea Ktur (ເມືອງ Cư Kuin, ແຂວງດັກລັກ(ເກົ່າ). (ພາບ: VNA)

ການໂຈມຕີດັ່ງກ່າວເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດເກົ້າຄົນ, ລວມທັງເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດບ້ານສີ່ຄົນ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ບ້ານສອງຄົນ, ແລະ ພົນລະເຮືອນສາມຄົນ; ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດບ້ານສອງຄົນໄດ້ຮັບບາດເຈັບ; ສ້າງຜົນກະທົບທາງດ້ານຈິດໃຈ ແລະ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດສັງຄົມໃນທ້ອງຖິ່ນ.

ບໍ່ວ່າຈະມີທັດສະນະແນວໃດກໍຕາມ, ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ມະນຸດ, ໂດຍສະເພາະພົນລະເຮືອນ ແລະ ຜູ້ທີ່ປະຕິບັດໜ້າທີ່ສາທາລະນະ, ແມ່ນບໍ່ສາມາດຍອມຮັບໄດ້. ບໍ່ມີແຮງຈູງໃຈທາງດ້ານການເມືອງ, ສາສະໜາ, ຫຼື ແຮງຈູງໃຈອື່ນໆທີ່ສາມາດໃຫ້ເຫດຜົນຕໍ່ການກະທຳທີ່ເອົາຊີວິດ ແລະ ແຜ່ກະຈາຍຄວາມຢ້ານກົວໃນຊຸມຊົນ.

ປະຕິກິລິຍາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຈາກປະຊາຄົມໂລກ

ຫຼັງຈາກເຫດການດັ່ງກ່າວ, ຫຼາຍປະເທດ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນໄດ້ກ່າວຄັດຄ້ານຕໍ່ຄວາມຮຸນແຮງດັ່ງກ່າວ.

ໃນວັນທີ 16 ມິຖຸນາ 2023, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີກຳປູເຈຍ ທ່ານ Hun Sen ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ກຳລັງຕຳຫຼວດ ແລະ ທະຫານໃນແຂວງທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບຫວຽດນາມ ເພີ່ມທະວີການຄວບຄຸມຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ຮ່ວມມືກັບຝ່າຍຫວຽດນາມ ເພື່ອຕິດຕາມຜູ້ຕ້ອງສົງໄສທີ່ອາດຈະຫຼົບໜີຂ້າມຊາຍແດນເພື່ອດຳເນີນຄະດີ. ທ່ານຍັງໄດ້ເຕືອນອົງການ ແລະ ບຸກຄົນໃນກຳປູເຈຍ ບໍ່ໃຫ້ລີ້ໄພ ຫຼື ຍອມຮັບຜູ້ກໍ່ການຮ້າຍ; ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ອົງການອົບພະຍົບສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນມີຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະ ບໍ່ຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ຕ້ອງສົງໄສເຫຼົ່ານີ້.

ໃນການພົບປະກັບສື່ມວນຊົນໃນວັນທີ 24 ກໍລະກົດ 2023, ທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດອາເມລີກາ ປະຈຳຫວຽດນາມ Marc E. Knapper ກ່າວວ່າ ອາເມລີກາ ບໍ່ຍອມຮັບສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນ ດັກລັກ ແລະ ຄັດຄ້ານຄວາມຮຸນແຮງໃນທຸກຮູບແບບ. ທ່ານໄດ້ສະແດງຄວາມເສຍໃຈຕໍ່ຄອບຄົວຂອງຜູ້ເຄາະຮ້າຍ ແລະ "ກ່າວປະນາມຢ່າງແຮງທີ່ສຸດຕໍ່ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງເພື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍຂອງຕົນ." ທ່ານເອກອັກຄະລັດຖະທູດກ່າວວ່າ ອາເມລີກາ ພ້ອມແລ້ວທີ່ຈະຮ່ວມມືກັບລັດຖະບານຫວຽດນາມໃນທຸກວິທີທາງທີ່ຈຳເປັນເພື່ອຊີ້ແຈງຂໍ້ເທັດຈິງ ແລະ ລະບຸຜູ້ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງເຫດການດັ່ງກ່າວ.

ໃນທ້າຍເດືອນກໍລະກົດ 2024, ທ່ານ​ໂຄສົກລັດຖະບານໄທ Chai Wacharonke ໄດ້ປະກາດວ່າລັດຖະບານໄທຈະບໍ່ແຊກແຊງໃນການດຳເນີນຄະດີກ່ຽວກັບ Y Quynh Bdap, ຜູ້ນຳຂອງກຸ່ມບຸກຄົນນັ້ນ"Montagnards for Justice" (MSFJ), ເຊິ່ງເປັນອົງການທີ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ຫວຽດນາມລະບຸວ່າໄດ້ດຳເນີນການໂຈມຕີກໍ່ການຮ້າຍຢູ່ ດັກລັກ ໃນວັນທີ 11 ມິຖຸນາ 2023.

ອີງຕາມໜັງສືພິມ Bangkok Post, Bdap ໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນປະເທດໄທຕັ້ງແຕ່ປີ 2018, ຖືກຈັບໃນກາງເດືອນມິຖຸນາ 2024 ຍ້ອນລະເມີດລະບຽບການຢູ່ອາໄສ, ແລະຖືກກັກຂັງຢູ່ຄຸກ Remand ທີ່ບາງກອກໃນຂະນະທີ່ລໍຖ້າການຕັດສິນຂອງສານກ່ຽວກັບການສົ່ງຜູ້ຮ້າຍຂ້າມແດນໄປຫວຽດນາມ.

ໃນວັນທີ 30 ກັນຍາ 2024, ສານອາຍາໄທໄດ້ຕັດສິນໃຫ້ສົ່ງ Y Quynh Bdap ຂ້າມແດນໄປຫວຽດນາມ. ໃນວັນທີ 26 ພະຈິກ 2025, ສານອຸທອນໄດ້ຢືນຢັນຄຳຕັດສິນດັ່ງກ່າວ. ໃນການຕັດສິນໃຈ, ສານກ່າວວ່າ: "ສານພົບວ່າບໍ່ມີຫຼັກຖານພຽງພໍທີ່ຈະສະຫຼຸບວ່າບຸກຄົນນີ້ (Y Quynh Bdap) ຈະປະເຊີນກັບຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການທໍລະມານ ຫຼື ການບັງຄັບຫາຍສາບສູນ, ແລະ ການອຸທອນຂອງລາວບໍ່ມີມູນຄວາມຈິງ."

ປະຕິກິລິຍາເຫຼົ່ານີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ, ບໍ່ວ່າຈະມີຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານການເມືອງ ຫຼື ຜົນປະໂຫຍດຫຼາຍປານໃດກໍຕາມ, ປະເທດຊາດຕ່າງໆກໍມີຈຸດຢືນຮ່ວມກັນໃນການບໍ່ຍອມຮັບຄວາມຮຸນແຮງທີ່ມີການຈັດຕັ້ງຕໍ່ມະນຸດ.

Y Quynh Bdap, ຜູ້ນຳຂອງກຸ່ມບຸກຄົນນັ້ນ"Montagnards for Justice" (MSFJ), ຖືກສານປະຊາຊົນແຂວງດັກລັກ ຕັດສິນຈຳຄຸກ 10 ປີ ໃນຂໍ້ຫາ "ກໍ່ການຮ້າຍ". (ພາບ: VTV)

ໃນຫຼາຍປີຜ່ານມາ, ປະຊາຄົມໂລກໄດ້ພັດທະນາຂອບກົດໝາຍເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມຮຸນແຮງທີ່ມີການຈັດຕັ້ງ. ມາຮອດປະຈຸບັນ, ສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ຮັບຮອງເອົາສົນທິສັນຍາຫຼາຍຝ່າຍ 16 ສະບັບກ່ຽວກັບການຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍ, ລວມທັງອະນຸສັນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍການສະກັດກັ້ນການກໍ່ການຮ້າຍລົງວັນທີ 9 ທັນວາ 1999, ແລະມະຕິເລກທີ 1373 ລົງວັນທີ 28 ກັນຍາ 2001, ກ່ຽວກັບການຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍ ແລະ ການສະໜອງທຶນໃຫ້ແກ່ການກໍ່ການຮ້າຍ. ເອກະສານເຫຼົ່ານີ້ລ້ວນແຕ່ເນັ້ນໜັກເຖິງພັນທະຂອງລັດຕ່າງໆໃນການປ້ອງກັນ ແລະ ສະກັດກັ້ນກິດຈະກຳກໍ່ການຮ້າຍ ແລະ ການສະໜອງທຶນໃຫ້ແກ່ກິດຈະກຳກໍ່ການຮ້າຍ; ແລະ ຫ້າມບຸກຄົນ ຫຼື ອົງການຈັດຕັ້ງໃດໆພາຍໃນດິນແດນຂອງເຂົາເຈົ້າຢ່າງເຂັ້ມງວດຈາກການພະຍາຍາມອຳນວຍຄວາມສະດວກທາງດ້ານການເງິນ ຫຼື ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຊີ້ນຳ ຫຼື ປະຕິບັດການກະທຳກໍ່ການຮ້າຍ. ລັດຕ່າງໆມີພັນທະທີ່ຈະຮັບປະກັນວ່າທຸກຄົນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສະໜອງທຶນ, ການວາງແຜນ, ການກະກຽມ, ຫຼື ການກະທຳກໍ່ການຮ້າຍ, ຫຼື ການສະໜັບສະໜູນການກະທຳກໍ່ການຮ້າຍ, ຖືກນຳຕົວມາລົງໂທດ...

ໃນການປະຕິບັດສາກົນ, ການກະທຳທີ່ມີການຈັດຕັ້ງທີ່ຮຸນແຮງຕໍ່ປະຊາຊົນ, ເຊິ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດການສູນເສຍຊີວິດ ແລະ ສ້າງຄວາມວິຕົກກັງວົນໃນສັງຄົມ, ມັກຈະຖືກພິຈາລະນາເປັນໜຶ່ງໃນລັກສະນະທົ່ວໄປຂອງການກໍ່ການຮ້າຍ.

ຈາກທັດສະນະນີ້, ການໂຈມຕີໃນ ດັກລັກ ສະແດງໃຫ້ເຫັນສັນຍານຂອງການກະທຳທີ່ມີການຈັດຕັ້ງ, ໂດຍມີການກະກຽມໃນແງ່ຂອງວິທີການ, ວິທີການປະຕິບັດ, ແລະ ຜົນສະທ້ອນທີ່ເກີນກວ່າການກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍທົ່ວໄປ.

ຜູ້ຕິດຕໍ່ທີ່ຕ້ອງການຄວາມຊັດເຈນ

ຜູ້ຕິດຕໍ່ທີ່ຕ້ອງການຄວາມຊັດເຈນກຸ່ມທີ່ດຳເນີນການໂຈມຕີໃນເມືອງດັກລັກມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກັບອົງການ MSFJ ເຊິ່ງສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນເດືອນກໍລະກົດ 2019 ໃນປະເທດໄທ. Y Quynh Bdap ມີສ່ວນຮ່ວມໂດຍກົງໃນການເຊື່ອມຕໍ່, ການຮັບສະໝັກ ແລະ ການຊີ້ນຳຜູ້ກະທຳຜິດໃນການໂຈມຕີ. MSFJ ໄດ້ຖືກລະບຸວ່າມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງກັບ "ຄະນະກຳມະການກູ້ໄພຄົນທາງເຮືອ" (BPSOS), ບໍລິຫານໂດຍ ຫງວຽນດີງຖັງ.

ທ່ານ ຫງວຽນດີງຖັງ, ຜູ້ອຳນວຍການບໍລິຫານຂອງ "ຄະນະກຳມະການກູ້ໄພຄົນທາງເຮືອ" (BPSOS). (ຮູບພາບ: ກະຊວງຕຳຫຼວດ)

ທ່ານ ຫງວຽນດີງຖັງ ເກີດໃນປີ 1958 ທີ່ແຂວງ Nghe An, ເກີດຢູ່ນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ ແລະ ມີສັນຊາດອາເມລິກາ. ທ່ານໄດ້ຮັບປະລິນຍາເອກດ້ານວິສະວະກຳກົນຈັກຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ Virginia Polytechnic ແລະ ເຮັດວຽກຢູ່ສູນຄົ້ນຄວ້າກອງທັບເຮືອ ອາເມລິກາ ໃນຖານະເປັນວິສະວະກອນຄວບຄຸມຄຸນນະພາບ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1988 ຫາ 2001. ໃນຊ່ວງເວລານີ້, ທ່ານໄດ້ເປັນອາສາສະໝັກຢູ່ BPSOS ໃນ San Diego, ອາເມລີກາ. ໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ອົງການນີ້ໄດ້ປະສານງານກັບເຮືອມະນຸດສະທຳສາກົນເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອຊາວຫວຽດນາມທີ່ຂ້າມຊາຍແດນທາງທະເລຢ່າງຜິດກົດໝາຍ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຫຼັງຈາກ BPSOS ໃນ San Diego ຢຸດການດຳເນີນງານ, ໃນປີ 1990, ທ່ານ ຫງວຽນດີງຖັງ ແລະ ບຸກຄົນຈຳນວນໜຶ່ງໄດ້ສ້າງຕັ້ງອົງການໃໝ່ໃນ Virginia, ໂດຍຍັງຄົງໃຊ້ຊື່ BPSOS ແຕ່ຄ່ອຍໆຂະຫຍາຍຂອບເຂດກິດຈະກຳຂອງຕົນ. ຈາກອົງການສະໜັບສະໜູນຊຸມຊົນ, BPSOS ຄ່ອຍໆປ່ຽນຈຸດສຸມຂອງຕົນໄປສູ່ບັນຫາຕ່າງໆເຊັ່ນ "ສິດທິມະນຸດ," "ສາສະໜາ," ແລະ "ຊົນເຜົ່າ." ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງທ່ານ ຫງວຽນດີງຖັງ, ອົງການນີ້ໄດ້ພັດທະນາໄປສູ່ເຄືອຂ່າຍຫຼາຍຊັ້ນ: ອົງການແມ່, ໂຄງການ, ຊ່ອງທາງການສື່ສານ, ເຄືອຂ່າຍສະໜັບສະໜູນທາງດ້ານກົດໝາຍ, ແລະ ກິດຈະກຳສະໜັບສະໜູນສາກົນ.

ໃນລະຫວ່າງການສ້າງຕັ້ງ ແລະ ການດຳເນີນງານ, MSFJ ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນດ້ານການຈັດຕັ້ງ, ການເງິນ, ແລະ ບຸກຄະລາກອນຈາກ BPSOS ແລະ ທ່ານ Nguyen Dinh Thang. ສະມາຊິກຫຼັກຫຼາຍຄົນໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນດ້ານການເງິນເພື່ອຮັກສາກິດຈະກຳຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ຫຼັງຈາກການໂຈມຕີໃນດັກລັກ, BPSOS ຍັງສືບຕໍ່ຮັກສາການຕິດຕໍ່, ໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນດ້ານການເງິນ, ແລະ ນຳພາກິດຈະກຳຂອງສະມາຊິກ MSFJ, ລວມທັງ Y Quynh Bdap. ໃນຂະນະທີ່ຢູ່ໃນປະເທດໄທ, Y Quynh Bdap ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກ BPSOS ກ່ຽວກັບຄ່າທີ່ພັກ ແລະ ຄ່າຄອງຊີບ. ເມື່ອນາງຖືກຈັບ ແລະ ຖືກດຳເນີນຄະດີໃນປະເທດໄທ, ການສະໜັບສະໜູນຂອງ BPSOS ໄດ້ປ່ຽນໄປສູ່ຄວາມພະຍາຍາມທາງດ້ານກົດໝາຍ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນ, ລວມທັງການລະດົມທຶນ, ການຈ້າງທະນາຍຄວາມ, ແລະ ການຊອກຫາວິທີທີ່ຈະມີອິດທິພົນຕໍ່ສະຖານະການເພື່ອປ້ອງກັນການສົ່ງນາງຂ້າມແດນໄປຫວຽດນາມ. ຫຼັງຈາກຄຳຕັດສິນສົ່ງຜູ້ຮ້າຍຂ້າມແດນໂດຍສານໄທ, ຄວາມພະຍາຍາມໃນການລະດົມຍັງສືບຕໍ່.

ລຳດັບຂອງເຫດການກ່ອນ, ໃນລະຫວ່າງ, ແລະ ຫຼັງຈາກເຫດການສະແດງໃຫ້ເຫັນສັນຍານຂອງການເຊື່ອມໂຍງຂອງອົງກອນ, ຊັບພະຍາກອນ, ແລະ ວິທີການດຳເນີນງານ. ເພື່ອເຂົ້າໃຈລັກສະນະຂອງກໍລະນີຢ່າງເຕັມທີ່, ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ພິຈາລະນາພາຍໃນສະພາບການທີ່ກວ້າງຂວາງ, ລວມທັງການເຮັດວຽກຂອງເຄືອຂ່າຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນຈາກພາຍນອກ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມການລະດົມ.

ບົດທີ 3: ເມື່ອປະເທດຊາດເອີ້ນຊື່ເຈົ້າ ຍສໝ - ຄົນຫວຽດນາມມີອຸປະນິໄສ: ເຮັດວຽກຢູ່ໄກ, ມັກເກັບເອົາຜົນສໍາເລັດອັນລ້ຳຄ່າທີ່ສຸດຂອງເຂົາເຈົ້າເພື່ອກັບຄືນບ້ານ... ເມື່ອປະເທດຕ້ອງການຕໍ່ສູ້ກັບພະຍາດລະບາດ ແລະ ສັດຕູ; ຕ້ອງການປົກປັກຮັກສາມໍລະດົກ, ອະນາໄມສິ່ງແວດລ້ອມ, ຕ້ອງການປະດິດສ້າງ ແລະ ຮັບເອົາຄວາມສິ່ງຍອດຢ້ຽມອັນໃໝ່ຂອງມວນມະນຸດ... ນ້ຳໃຈກະຕັນຍູຕໍ່ພໍ່ແມ່ຂອງພີ່ນ້ອງຈະຖືກນໍາກັບມາເພື່ອອຸທິດໃຫ້ກັບປະເທດຊາດ.

ບົດທີ 2: ໃນອ້ອມແຂນຂອງແມ່ ຍສໝ - ຊາວຫວຽດນາມ 5,3 ລ້ານຄົນ ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກປະເທດຍ້ອນສະພາບການທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ມີຊີວິດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ແຕ່ເມື່ອປະສົບກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ຫຼື ເມື່ອກັບຄືນເມືອຢາມບ້ານເກີດເມືອງນອນ ກໍ່ລ້ວນແຕ່ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບດ້ວຍຄວາມພາກພູມໃຈໃນອ້ອມແຂນອັນກວ້າງ. ໂດຍໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງໃນໄລຍະການລະບາດຂອງພະຍາດ, ໄດ້ມີການລົງທຶນ, ການສະແຫວງຫາຄວາມສຸກ, ໄດ້ມີການແຂ່ງຂັນ, ໄດ້ມິການພັດທະນາ ແລະ ໄດ້ອາບນໍ້າຢູ່ໃນທະເລຂອງບ້ານເກີດເມືອງນອນ...