ຖືເອົາຄວາມສຸກຂອງປະຊາຊົນເປັນເປົ້າໝາຍ, ເປັນກຳລັງຂັບເຄື່ອນ ແລະ ເປັນມາດຕະການຂອງການພັດທະນາ.
ຍຸກສະໄໝນີ້ໄດ້ຖືກກຳນົດໂດຍທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ໂຕເລີມ ແລະ ຜູ້ນຳພັກຄົນອື່ນໆວ່າເປັນ "ຍຸກແຫ່ງການຟື້ນຟູປະເທດຊາດ", ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍກອງປະຊຸມໃຫຍ່ທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ 14 ຂອງພັກ, ເຊິ່ງກຳນົດຈະຈັດຂຶ້ນໃນຕົ້ນປີ 2026.
ຄວາມສຸກ - ມາດຕະການໃໝ່ຂອງຄວາມກ້າວໜ້າຂອງຊາດ
ເປັນເວລາຫຼາຍທົດສະວັດ, ເຊັ່ນດຽວກັບປະເທດກຳລັງພັດທະນາອື່ນໆ, ຫວຽດນາມໄດ້ສຸມໃສ່ຊັບພະຍາກອນຂອງຕົນໃສ່ການເຕີບໂຕຂອງ GDP, ອຸດສາຫະກຳ, ແລະ ການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ. ເສັ້ນທາງນີ້ແມ່ນຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ ແລະ ໄດ້ໃຫ້ຜົນໄດ້ຮັບໃນທາງບວກ. ຈາກໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ທຸກຍາກທີ່ສຸດໃນໂລກ, ຫວຽດນາມໄດ້ກ້າວຂຶ້ນສູ່ກຸ່ມລາຍໄດ້ປານກາງ, ໂດຍ GDP ຕໍ່ຫົວຄົນຄາດວ່າຈະເກີນ 5,000 ໂດລາສະຫະລັດໃນທ້າຍປີ 2025 - ອີງຕາມຫ້ອງການສະຖິຕິທົ່ວໄປ (ກະຊວງການເງິນ). ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ເມື່ອປະເທດໄດ້ບັນລຸລະດັບການພັດທະນາທີ່ແນ່ນອນ, ຄຳຖາມທີ່ວ່າ "ຈຸດປະສົງຂອງການພັດທະນາແມ່ນຫຍັງ?" ຈະຖືກຍົກຂຶ້ນມາຢ່າງເລິກເຊິ່ງກວ່າເກົ່າ. ການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດເອງບໍ່ແມ່ນເປົ້າໝາຍສຸດທ້າຍ; ແທນທີ່ຈະ, ມັນຕ້ອງເປັນວິທີການປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດ ແລະ ນຳຄວາມສຸກມາສູ່ປະຊາຊົນ.
 |
| ເອກະສານສຳລັບການສົນທະນາ ແລະ ຄຳຕິຊົມຈາກສະມາຊິກພັກໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງສາຂາພັກຂັ້ນຮາກຖານ ແລະ ຄະນະກຳມະການພັກຂັ້ນຮາກຖານ (ຕາແສງ, ເມືອງ, ເທດສະບານ ແລະ ທຽບເທົ່າ). ພາບ: ໜັງສືພິມຫາຍຟອງ |
ໂດຍຮັບຮູ້ເຖິງສິ່ງນີ້, ຮ່າງເອກະສານທີ່ສົ່ງຕໍ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ 14 ຂອງພັກໄດ້ໝາຍເຖິງການປ່ຽນແປງທີ່ສຳຄັນໃນແນວຄິດການພັດທະນາປະເທດຊາດ. ແນວຄວາມຄິດຂອງ "ຄວາມສຸກ" ໄດ້ຖືກຍົກຂຶ້ນສູ່ຕຳແໜ່ງສູງສຸດໃນຊຸດເປົ້າໝາຍການພັດທະນາຄື: "ສັນຕິພາບ, ເອກະລາດ, ປະຊາທິປະໄຕ, ຄວາມຮັ່ງມີ, ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ, ອາລະຍະທຳ, ແລະ ຄວາມສຸກ." ນີ້ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການເພີ່ມຢ່າງເປັນທາງການເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ໃຫຍ່ໃນການເຂົ້າໃຈການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ການກັບຄືນສູ່ຄຸນຄ່າຫຼັກພື້ນຖານທີ່ສຸດຂອງສັງຄົມນິຍົມ: ການໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບສະຫວັດດີພາບຂອງມະນຸດ.
ການປ່ຽນແປງນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນແນວທາງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນສະແດງໃຫ້ເຫັນໂດຍຕົວເລກທີ່ເປັນຮູບປະທຳ. ອີງຕາມບົດລາຍງານຄວາມສຸກຂອງໂລກ, ດັດຊະນີຄວາມສຸກຂອງຫວຽດນາມໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການປັບປຸງທີ່ໜ້າສັງເກດ. ລະຫວ່າງປີ 2020 ແລະ 2025, ຫວຽດນາມໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນ 37 ອັນດັບ, ບັນລຸອັນດັບທີ 46 ຈາກ 143 ປະເທດພາຍໃນປີ 2025. ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດແມ່ນຫວຽດນາມມີ "ປະສິດທິພາບການປ່ຽນແປງ" ສູງຫຼາຍຈາກ GDP ໄປສູ່ຄວາມສຸກ. ນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ, ເຖິງວ່າຈະບໍ່ມີລະດັບລາຍໄດ້ທີ່ສູງຫຼາຍ, ປະຊາຊົນຫວຽດນາມຍັງຮູ້ສຶກເຖິງລະດັບຄວາມພໍໃຈໃນຊີວິດທີ່ສູງກວ່າຫຼາຍປະເທດທີ່ມີລາຍໄດ້ຄ້າຍຄືກັນ. ອີງຕາມຮອງສາດສະດາຈານ, ດຣ. ຫງວຽນດຶກລອກ, ຜູ້ອຳນວຍການສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າຊີວິດສັງຄົມ, ແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງສິ່ງນີ້ອາດຈະມາຈາກທຶນທາງສັງຄົມທີ່ສູງພ້ອມດ້ວຍປະເພນີຄວາມສາມັກຄີຂອງຊຸມຊົນ, ລະບົບຄອບຄົວທີ່ໝັ້ນຄົງ, ແລະ ບົດບາດທີ່ຕັ້ງໜ້າຂອງລັດໃນການຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງທາງສັງຄົມ.
ການລວມເອົາດັດຊະນີຄວາມສຸກໄວ້ໃນເອກະສານໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກຜູ້ຊ່ຽວຊານ ແລະ ຜູ້ວາງນະໂຍບາຍຫຼາຍຄົນ. ໃນການໃຫ້ຄວາມເຫັນກ່ຽວກັບຮ່າງເອກະສານ, ທ່ານນາງ ຫງວຽນທິມາຍຮວາ, ຮອງປະທານຄະນະກຳມະການວັດທະນະທຳ ແລະ ສັງຄົມຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ, ໄດ້ແນະນຳໃຫ້ຊີ້ແຈງເງື່ອນໄຂສຳລັບການສ້າງຊີວິດທີ່ມີຄວາມສຸກໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ, ຕັ້ງແຕ່ຄວາມສຸກພາຍໃນແຕ່ລະຄອບຄົວ ແລະ ໂຮງຮຽນຈົນເຖິງສະພາບແວດລ້ອມບ່ອນເຮັດວຽກ. ທ່ານ ຮວິ່ງແທ່ງເຟືອງ, ຜູ້ຕາງໜ້າສະພາແຫ່ງຊາດ, ຍັງໄດ້ສະເໜີໃຫ້ລວມເອົາເປົ້າໝາຍສະເພາະເຂົ້າໃນເອກະສານ, ໂດຍພະຍາຍາມຮັບປະກັນວ່າພາຍໃນປີ 2030, ປະມານ 75% ຂອງປະຊາກອນຫວຽດນາມຮູ້ສຶກພໍໃຈ ແລະ ມີຄວາມສຸກກັບຊີວິດຂອງເຂົາເຈົ້າ. ການວັດແທກເປົ້າໝາຍນີ້ຈະປ່ຽນອຸດົມການມະນຸດສະທຳຂອງ "ເພື່ອປະຊາຊົນ" ໃຫ້ກາຍເປັນຈຸດປະສົງທີ່ສາມາດວັດແທກໄດ້ ແລະ ສາມາດບັນລຸໄດ້.
ຈາກນະໂຍບາຍສູ່ການກະທຳ
ປັດຊະຍາ "ເອົາປະຊາຊົນເປັນອັນດັບໜຶ່ງ" ແລະ "ປະຊາຊົນເປັນໃຈກາງ" ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນມາດົນແລ້ວໂດຍພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ໃນຍຸກແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້ານີ້, ປັດຊະຍານີ້ກຳລັງຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງເປັນຮູບປະທຳຜ່ານນະໂຍບາຍທີ່ສຳຄັນທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຊີວິດປະຈຳວັນຂອງປະຊາຊົນ. ຮ່າງເອກະສານທີ່ຍື່ນຕໍ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ 14 ແລະ ມະຕິຍຸດທະສາດທີ່ອອກມາເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຕັ້ງໃຈທາງການເມືອງທີ່ເຂັ້ມແຂງໃນການຫັນປ່ຽນນະໂຍບາຍໃຫ້ເປັນຈິງ, ໄປສູ່ຊີວິດທີ່ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະ ມີຄວາມສຸກສຳລັບປະຊາຊົນ, ດັ່ງທີ່ທ່ານຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີຜູ້ປະຈຳ ຫງວຽນຮ່ວາບິ່ງ ໄດ້ກ່າວໃນກອງປະຊຸມຂ່າວກ່ຽວກັບການກະກຽມ ແລະ ການຈັດຕັ້ງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ 1 ຂອງຄະນະກຳມະການພັກລັດຖະບານ, ສະໄໝ 2025-2030, ໃນວັນທີ 9 ຕຸລາ 2025.
ໜຶ່ງໃນຄວາມກ້າວໜ້າທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນນະໂຍບາຍປະກັນສັງຄົມທີ່ສົມບູນແບບ, ເຊິ່ງເຫັນໄດ້ຊັດເຈນໃນຂົງເຂດການສຶກສາ ແລະ ການດູແລສຸຂະພາບ. ໃນດ້ານການສຶກສາ, ນະໂຍບາຍການໃຫ້ຄ່າຮຽນຟຣີສຳລັບນັກຮຽນຕັ້ງແຕ່ອະນຸບານຈົນເຖິງມັດທະຍົມຕອນປາຍໃນໂຮງຮຽນສາທາລະນະແມ່ນນະໂຍບາຍທີ່ມີມະນຸດສະທຳຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ຮັບປະກັນສິດທິດ້ານການສຶກສາທີ່ເທົ່າທຽມກັນສຳລັບເດັກທຸກຄົນ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນພາລະຂອງຫຼາຍລ້ານຄອບຄົວ. ໃນຂະແໜງການດູແລສຸຂະພາບ, ເປົ້າໝາຍໃນການບັນລຸ "ການດູແລທາງການແພດໂດຍບໍ່ເສຍຄ່າສຳລັບພົນລະເມືອງທຸກຄົນ" ພາຍໃນປີ 2030 ແມ່ນຄວາມມຸ່ງຫວັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສຳຄັນສູງສຸດທີ່ມອບໃຫ້ກັບສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນ. ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນບາດກ້າວທີ່ແນ່ນອນໄປສູ່ການບັນລຸສັງຄົມທີ່ຍຸຕິທຳບ່ອນທີ່ພົນລະເມືອງທຸກຄົນໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກໝາກຜົນຂອງການພັດທະນາ.
 |
| ດຳລັດສະບັບເລກທີ 238/2025 ທີ່ອອກໂດຍລັດຖະບານ ໄດ້ກຳນົດນະໂຍບາຍກ່ຽວກັບຄ່າຮຽນ, ການຍົກເວັ້ນ, ການຫຼຸດລາຄາ, ແລະ ການສະໜັບສະໜູນຄ່າຮຽນ, ການສະໜັບສະໜູນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການຮຽນຮູ້, ແລະ ລາຄາການບໍລິການໃນຂະແໜງການສຶກສາ ແລະ ການຝຶກອົບຮົມ. (ຮູບພາບປະກອບ: ໜັງສືພິມລັດຖະບານ) |
ນອກຈາກນັ້ນ, ນະໂຍບາຍການພັດທະນາເສດຖະກິດກຳລັງຖືກປັບປ່ຽນໄປສູ່ຄວາມຍືນຍົງ ແລະ ການມີສ່ວນຮ່ວມທີ່ກວ້າງຂວາງກວ່າເກົ່າ. ເປົ້າໝາຍຂອງການບັນລຸການເຕີບໂຕຂອງ GDP ສູງ, ພະຍາຍາມໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 10% ຕໍ່ປີໃນໄລຍະປີ 2026-2030, ບໍ່ແມ່ນກ່ຽວກັບການໄລ່ຕາມຕົວເລກການປະຕິບັດ, ແຕ່ແມ່ນກ່ຽວກັບການສ້າງຊັບພະຍາກອນທີ່ອຸດົມສົມບູນຂຶ້ນສຳລັບການລົງທຶນໃນການພັດທະນາສັງຄົມ, ການປັບປຸງລາຍຮັບ ແລະ ສະຫວັດດີການຂອງປະຊາຊົນ. ທ່ານປອ. ຫງວຽນສີຢຸງ, ອະດີດຮອງຫົວໜ້າຫ້ອງວ່າການສະພາແຫ່ງຊາດ, ໄດ້ວິເຄາະວ່າ: ການຄົ້ນພົບຍຸດທະສາດໃນການປະຕິຮູບສະຖາບັນ, ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ, ແລະ ການສ້າງພື້ນຖານໂຄງລ່າງທີ່ສອດຄ່ອງກັນ ລ້ວນແຕ່ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສ້າງສະພາບແວດລ້ອມການພັດທະນາທີ່ມີສຸຂະພາບດີ, ເສີມຂະຫຍາຍຜົນຜະລິດ ແລະ ການແຂ່ງຂັນຂອງຊາດ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງນຳຜົນປະໂຫຍດໄລຍະຍາວມາສູ່ສັງຄົມທັງໝົດ.
ແມ່ນແຕ່ການປະຕິວັດໃນການເຮັດໃຫ້ໂຄງສ້າງອົງກອນມີປະສິດທິພາບ ແລະ ການສ້າງຮູບແບບລັດຖະບານທ້ອງຖິ່ນສອງຊັ້ນກໍ່ມາຈາກເປົ້າໝາຍຂອງການຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນໃຫ້ດີຂຶ້ນ. ລະບົບທີ່ມີປະສິດທິພາບ, ມີປະສິດທິພາບ, ແລະ ມີປະສິດທິຜົນຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານ, ຕ້ານການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ, ເຮັດໃຫ້ລັດຖະບານໃກ້ຊິດກັບປະຊາຊົນຫຼາຍຂຶ້ນ, ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາຂອງປະຊາຊົນໄດ້ໄວຂຶ້ນ ແລະ ລະອຽດກວ່າ.
 |
| ຮູບພາບປະກອບ. |
ທິດທາງຍຸດທະສາດທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ລ້ວນແຕ່ລວມເຂົ້າກັນໃນຈຸດດຽວຄື: ຄວາມສຸກຂອງປະຊາຊົນ. ດັ່ງທີ່ທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ໂຕເລີມ ໄດ້ກ່າວໃນການສົນທະນາຫົວຂໍ້ກ່ຽວກັບ "ຍຸກໃໝ່, ຍຸກແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້າຂອງຫວຽດນາມ" ທີ່ສະຖາບັນການເມືອງແຫ່ງຊາດໂຮ່ຈິມິນ, ຍຸກແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້າແມ່ນຍຸກທີ່ "ພົນລະເມືອງທຸກຄົນມີຊີວິດທີ່ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະ ມີຄວາມສຸກ, ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນໃນການພັດທະນາ, ແລະ ກາຍເປັນຄົນຮັ່ງມີ." ພາລະກິດຂອງພັກໃນໄລຍະໃໝ່ນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ນຳພາປະເທດໃຫ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍທາງເສດຖະກິດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເພື່ອສ້າງສັງຄົມທີ່ພົນລະເມືອງທຸກຄົນຮູ້ສຶກວ່າໄດ້ຮັບການເບິ່ງແຍງ, ດຳລົງຊີວິດຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ປອດໄພ, ຍຸດຕິທຳ, ແລະ ອາລະຍະທຳ, ແລະ ມີໂອກາດໃນການພັດທະນາທີ່ຮອບດ້ານ.
ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ 14 ຂອງພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມກຳລັງຈະມາເຖິງ, ເຊິ່ງນຳມາເຊິ່ງຄວາມຄາດຫວັງສຳລັບການຕັດສິນໃຈທາງປະຫວັດສາດ. ດ້ວຍປັດຊະຍາການພັດທະນາທີ່ສຸມໃສ່ປະຊາຊົນ ແລະ ຄວາມສຸກ, ຫວຽດນາມບໍ່ພຽງແຕ່ຊອກຫາຮູບແບບການເຕີບໂຕໃໝ່ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຢືນຢັນເສັ້ນທາງການພັດທະນາທີ່ມີມະນຸດສະທຳ ແລະ ຍືນຍົງ. ມາດຕະການຂອງຄວາມສຳເລັດໃນຍຸກແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້ານີ້ອາດຈະບໍ່ແມ່ນຢູ່ໃນຕົວເລກ GDP ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ສຳຄັນກວ່ານັ້ນແມ່ນຢູ່ໃນຄຸນນະພາບຊີວິດ ແລະ ຄວາມພໍໃຈຂອງພົນລະເມືອງຫວຽດນາມແຕ່ລະຄົນ.
 | 40 ປີແຫ່ງການປ່ຽນໃໝ່: ການເດີນທາງຈາກຄວາມທຸກຍາກໄປສູ່ຄວາມມຸ່ງຫວັງເພື່ອຄວາມເຂັ້ມແຂງ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂອງຊາດ ຍສໝ - ຂະບວນການປ່ຽນໃໝ່ (Doi Moi) ໄດ້ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກການຕັດສິນໃຈດ້ານນະໂຍບາຍທີ່ກ້າຫານໃນປີ 1986, ເຊິ່ງໄດ້ນຳມາເຊິ່ງການຫັນປ່ຽນທີ່ມະຫັດສະຈັນມາສູ່ຫວຽດນາມ. ຈາກປະເທດຊາດທີ່ຖືກທຳລາຍຈາກສົງຄາມ, ຫວຽດນາມໄດ້ຟື້ນຕົວຢ່າງແຂງແຮງ, ນຳເອົາຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງມາສູ່ປະຊາຊົນ ແລະ ອະນາຄົດທີ່ສົດໃສມາສູ່ປະເທດຊາດ. |
 | ນັກວິຊາການໄທ: ການພັດທະນາທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດຂອງຫວຽດນາມແມ່ນແບບຢ່າງທີ່ຄວນຮຽນຮູ້ ຍສໝ - ອີງຕາມທ່ານນາງປອ. Thanyathip Sripana (ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານການຄົ້ນຄວ້າຫວຽດນາມ ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ Chulalongkorn, ທີ່ປຶກສາສະມາຄົມມິດຕະພາບໄທ-ຫວຽດນາມ) ແລ້ວ, ຂະບວນການພັດທະນາຂອງຫວຽດນາມ ຫຼັງຈາກ 40 ປີ ຂອງການປັບປຸງ ແລະ ພັດທະນາ ປ່ຽນໃໝ່ (Doi Moi) ໄດ້ສ້າງຮູບແບບການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມທີ່ມີປະສິດທິພາບ, ເຊິ່ງເປັນປະສົບການທີ່ມີຄຸນຄ່າສຳລັບຫຼາຍປະເທດທີ່ຈະຮຽນຮູ້. |